Ζούμε στην πιο «συνδεδεμένη» εποχή όλων των εποχών. Κι όμως, ποτέ δεν υπήρξαμε τόσο αποξενωμένοι. Περπατάμε κοιτώντας οθόνες, καθόμαστε δίπλα σε ανθρώπους που υποφέρουν χωρίς να το αντιλαμβανόμαστε, και μετράμε την αξία μας με likes, followers και εντυπώσεις. Κάπου στην πορεία, χάσαμε το πιο πολύτιμο στοιχείο της ύπαρξής μας: την ανθρωπιά μας.
Η εποχή μας ανήγαγε την αυτοπροβολή σε τέχνη και σε νόημα ζωής. Στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης χτίζουμε προσεκτικά επιμελημένες εικόνες του εαυτού μας: τα καλύτερα ταξίδια, τα πιο εντυπωσιακά γεύματα, τις πιο χαρούμενες στιγμές. Δείχνουμε τη ζωή μας, αλλά συχνά ξεχνάμε να τη ζήσουμε. Και το πιο τραγικό: όσο περισσότερο προβάλλουμε τον εαυτό μας, τόσο λιγότερο βλέπουμε τους άλλους. Έτσι, μοιραία, γινόμαστε εγωιστές.
Κι όταν ο εγωισμός μεταμφιέζεται σε αυτοπεποίθηση, σε φιλοδοξία, σε «διεκδίκηση του εαυτού», τότε το «εγώ» γίνεται το μοναδικό κέντρο του σύμπαντος. Τότε όλα τα άλλα ανάγονται σε εργαλεία ή εμπόδια. Οι άνθρωποι γίνονται σκαλοπάτια, τα συναισθήματα αδυναμία, η προσφορά ανοησία. Κι η αδιαφορία, πάντα εκεί, πρωταγωνιστεί.
Έτσι, προσπερνάμε τον άστεγο στη γωνία σαν να είναι αόρατος. Αλλάζουμε κανάλι όταν ακούμε για μια καταστροφή. Αλλάζουμε κουβέντα όταν κάποιος μας ζητάει βοήθεια. Ξαφνικά θυμόμαστε μια δουλειά που «είχαμε αφήσει στη μέση» όταν ο συνάδελφός μας καταρρέει από στρες. Σηκώνουμε ένα αόρατο τείχος που μας χωρίζει από την κοινή μας ανθρώπινη μοίρα.
Γιατί η αδιαφορία δεν είναι απλώς έλλειψη ενδιαφέροντος. Είναι μια ενεργή επιλογή: να μη βλέπουμε, να μην ακούμε, να μη χαλιόμαστε, να μην ασχολούμαστε με τίποτα εκτός από το εγώ μας.
Όμως, αν το καλοσκεφτούμε, ο εγωισμός δεν είναι δύναμη. Είναι φόβος. Φόβος πως αν σταματήσουμε να παλεύουμε για την υπεροχή μας, θα αποκαλυφθεί το κενό μας. Φόβος πως αν δοθούμε στους άλλους, θα χάσουμε τον εαυτό μας.
Μα η αλήθεια είναι ακριβώς η αντίθετη: μόνο όταν βγαίνουμε από τον εαυτό μας, όταν αγγίζουμε τον πόνο και τη χαρά του άλλου, ανακαλύπτουμε ποιοι πραγματικά είμαστε.
Το να ευαισθητοποιηθούμε δεν σημαίνει να γίνουμε αδύναμοι. Σημαίνει να κοιτάξουμε τον διπλανό μας στα μάτια και να αναγνωρίσουμε τον εαυτό μας μέσα του. Σημαίνει να αφήσουμε κάτω το κινητό και να τον ακούσουμε πραγματικά. Σημαίνει να δώσουμε χωρίς να περιμένουμε ανταπόδοση, να βοηθήσουμε χωρίς να το διαφημίσουμε, να αγαπήσουμε χωρίς να ζητάμε να μας δουν.
Η ζωή είναι πολύ σύντομη για να την περάσουμε χτίζοντας εικόνες και μαζεύοντας εντυπώσεις.
Είμαστε άνθρωποι. Και αυτό είναι το πιο σπουδαίο πράγμα που μπορούμε να είμαστε.
Ας κοιτάξουμε τον κόσμο γύρω μας. Ας δούμε τους ανθρώπους. Ας ακούσουμε τις σιωπές τους. Ας απλώσουμε το χέρι. Γιατί πάνω απ’ όλα, πριν από κάθε ρόλο, κάθε ταμπέλα, κάθε διάκριση, είμαστε άνθρωποι.
Μην περιμένουμε να μας το ζητήσουν. Μην περιμένουμε να το προσέξουμε. Ας το επιλέξουμε. Κάθε μέρα. Κάθε στιγμή. Γιατί η ανθρωπιά δεν είναι δεδομένη. Είναι απόφαση. Και η δική μας απόφαση μπορεί να αλλάξει μια ζωή. Ίσως τη δική μας. Ίσως του διπλανού μας. Ίσως, αν το τολμήσουμε, ολόκληρου του κόσμου.
Παύλος Ανδριάς
